W niniejszym artykule zakładamy, iż polski importer jest zobowiązany zapłacić za otrzymane towary w ciągu 4 miesięcy, tj. do dnia 26 września 2006 roku. Płatność ma na¬stąpić w walucie obcej i wyniesie 50 000 €. Importer obawia się wzrostu kursu euro (jego aprecjacji) w najbliższym okresie. Wykorzystanie kontraktu futures w strategii zabezpieczającej umożliwi mu określenie kursu dotyczącego przy¬szłych płatności walutowych.

Aby zabezpieczyć się przed niekorzystną dla siebie zmianą kursu, zastosuje on strategię long hedge, wykorzystując kontrakt na euro na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW). Ponieważ wielkość kontraktu na euro na GPW wynosi 10 000, to przy założeniu wielkości współczynnika zabezpieczenia na poziomie 1 (patrz artykuł 4), należy zakupić pięć kontraktów:

Optymalna liczba kontraktów futures w danej strategii zabezpieczającej = 50 000 / 10 000 = 5

Zabezpieczenie zostanie dokonane za pomocą kontraktów futures o symbolu FEURU3: ostatni dzień obrotu 25 września 2006 r.; dzień wygaśnięcia 26 września 2006 r. (czwarty piątek miesiąca wykonania).

W przykładzie przyjęto następujące założenia: kupno 5 kontraktów FEURU3 po kursie zamknięcia; waluta obca zostanie zakupiona według średniego kursu NBP; podstawą końcowego rozliczenia będzie ostateczny kurs rozliczeniowy, wyznaczany jako średni kurs euro ustalony przez NBP na fixingu w dniu wygaśnięcia kontraktu przemnożony przez 100 (zgodnie ze standardem kontraktów na euro na GPW); pominięte zostały koszty transakcyjne.

W tabeli 2 przedstawiono dane niezbędne do rozliczenia otwartych pozycji inwestora.

Tabela 2. Sytuacja rynkowa w dniu rozpoczęcia i zakończenia strategii zabezpieczającej typu long hedge

Zakup waluty w dniu wygaśnięcia kontraktu
Jeśli inwestor zdecyduje się na kupno waluty (wg średniego kursu NBP) w dniu wygaśnięcia kontraktu, to ma pewność, że baza wyniesie zero. Dzięki zabezpieczeniu uzyska efektywną cenę euro (za 10 000 jednostek waluty) na poziomie ceny kontraktu futures w dniu jego nabycia:

Efektywna cena instrumentu bazowego uzyskana dzięki strategii zabezpieczającej równa się sumie ceny kontraktu futures w chwili t1 i wartości bazy w chwili t2 (patrz artykuł 3), a więc:

4,3660 x 10 000 + 0 = 43 660

Jest to kwota, jaką zapłaci inwestor za 10 000 jednostek waluty w dniu rozliczenia swoich zobowiązań, pomniejszona o wynik transakcji futures (na jednym kontrakcie):

Efektywną cenę instrumentu bazowego uzyskaną dzięki strategii zabezpieczającej obliczymy jako różnicę między ceną gotówkową w chwili t2 a różnicą między cenami kontraktu futures w chwili t2 i t1 (patrz artykuł 3), czyli:

45 451 – (4,5451 – 4,3660) = 45 451 – 1 791 = 43 660

Przyjęcie strategii long hedge pozwoli inwestorowi na dokonanie płatności w wysokości 218 300 zł, podczas gdy bez zabezpieczenia byłaby to kwota 227 255 zł.

Zakup waluty dzień przed wygaśnięciem kontraktu
Jeśli inwestor dokona zakupu waluty obcej w terminie innym niż dzień wy¬gaśnięcia kontraktu, naraża się na ryzyko bazy, które może poprawić lub pogor¬szyć jego sytuację. Przykładowo, jeśli obie pozycje: na rynku kasowym i ter¬minowym zamknie dzień wcześniej, czyli 25 września, kiedy kurs euro za 100 jednostek wynosił 450,67, zaś kurs kontraktu 450,70, wówczas cena efektywna 10 000 € będzie wynosiła 43 657.

Efektywna cena instrumentu bazowego uzyskana dzięki strategii zabezpieczającej będzie liczona jako suma ceny kontraktu futures w chwili t1 i wartości bazy w chwili t2 (patrz artykuł 3):
4,3660 x 10 000 + (4,5067 - 4,5070) x 10 000 = 43 660 - 3 = 43 657

Osłabienie bazy w strategii long hedge powoduje, że cena efektywna jest niższa (skorygowana o wielkość bazy), a więc sytuacja inwestora ulega poprawie.

W strategiach zabezpieczających należy unikać zamykania pozycji w kontraktach tuż przed terminem wygaśnięcia ze względu na możliwe wahania cen kontraktów w tym okresie. W naszym przykładzie należałoby zacze¬kać do ostatecznego rozliczenia kontraktu. Wówczas, przy założeniu kupna wa¬luty w dniu 25 września, sytuacja inwestora ulegnie jeszcze większej poprawie.

Efektywną cenę instrumentu bazowego uzyskaną dzięki strategii zabezpieczającej obliczymy jako różnicę między ceną gotówkową w chwili t2 a różnicą między cenami kontraktu futures w chwili t2 i t1 (patrz artykuł 3), czyli:
4,5067 x 10 000 - (4,5451 - 4,3660) x 10 000 = 45 067 – 1 791 = 43 276

Cena efektywna spadła do poziomu 43 276 zł za 10 000 €, co oznacza, iż rzeczywiste zobowiązania inwestora w walucie krajowej wyniosą 216 380.

Autor: Sylwia Hucik Gaicka
Analityk portalu www.waluty.com.pl

LITERATURA:
1. Biegański M., Janc A. (red.), Hedging i nowoczesne usługi finansowe, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 2001.
2. Hull John C., Options futures & Rother Derivatives, University of Toronto, Prentice-Hall International, Inc., 1989.
3. Karpuś P. (red.), Węcławski J. (red.), Rynek finansowy. Szanse i zagrożenia rozwoju. Instrumenty i strategie rynku finansowego, tom I, Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2005.
4. Szeląg T., Hedging w teorii i praktyce, Wyd. Przecinek, Wrocław 2003.